Từ thế kỷ XVI, trong tác phẩm Ô châu cận lục, tiến sĩ Dương Văn An đã nhắc đến những mặt hàng nông sản nổi tiếng của vùng đất Quảng Trị như hồ tiêu, ớt Đặc biệt, cây ớt dễ dàng trồng ờ vuờn nhà, ngoài đất bãi. Khi trái ớt chín, ăn vào cay đến xé lưỡi, cháy lòng. Ở Quảng Trị, ớt ngon nhất phải nói đến ớt của làng Câu Nhi. Bao đời qua, món ớt dầm như là thức ăn chính trong bữa cơm hằng ngày của người dân Câu Nhi. Ớt dầm Quảng Trị đang được các công ty nông sản hàng đầu Âu  Á nhòm ngó đến.

Chuyện thẩu ớt dầm Tôi về làng Câu Nhi (huyện Hải Lăng) để tìm mua thẩu ớt dầm đặc sản làm quà tặng cho một người bạn xa quê. Nhiều người vẫn nói đùa đó là thứ đặc sản đắng cay. Chưa ăn thì chưa biết, lỡ ăn rồi thì cái vị chua chua, cay cay của ớt dầm làm cho người ta ghiền không chịu nổi. Đến làng thì đồng hồ chỉ qua con số 11.

Bữa cơm trưa của một gia đình nông dân đầu làng vừa dọn xong với ớt trái dầm muối và rau lang luộc, trong đó 7 phần ớt, 3 phần rau. Thấy tôi hơi ngạc nhiên, ông Hoàng Tấn Phiên năm nay ngoài 60 tuổi, kể: Từ xưa, dân làng này đã ăn ớt nhiều hơn ăn rau.

 

Từ khi ông mới lên 8, 9 tuổi. Mỗi lần đi chăn bò về, bố mẹ ông để phần cơm cho con gồm một bát cơm và một bát ớt dầm. Làm ớt dầm cũng là một nghề lắm công phu, qua nhiều công đoạn. Nếu muốn ăn vội thì hấp ớt, trộn đường, chỉ cần dầm sơ là mang ra ăn ngay. Khoái khẩu nhất là món ớt trái dầm muối, Bà Phạm Thị Đớt, năm nay ngoài 70 tuổi, chuyên làm nghề dầm ớt, cho biết: Vào tháng hai, tháng ba ớt chín đỏ đồng. Sau khi hái quả, đem cắt cuống, rửa sạch, để khô rồi trộn muối vào ớt với tỷ lệ bảy ớt một muối. Nhẹ tay, bỏ ít muối, ớt sẽ mau chua, chất lượng kém. Gia muối đúng tỷ lệ, quả ớt dầm lâu ngày vẫn cứng, ngon. Trộn đều ớt xong đem bỏ vào chum sành, phía trên miệng chum được cài kỹ bằng nhiều lớp mo nang tre, nếu là nang của măng cày thì tốt hơn. Ớt dầm để được cả năm, càng lâu càng thơm. Nói đoạn, bà Đớt bưng cho tôi xem một hũ ớt dầm đỏ mọng, thơm phức. Món ăn người dân Câu Nhi thường ăn kèm với ớt dầm là đọt rau lang.

 

Rau trồng ngoài vườn xanh mơn mởn hái đem luộc rồi trộn vớt ớt dầm. Bà Đớt say sưa kể: Vừa rồi có mấy Việt kiều ở Mỹ về thăm quê hương. Khi sang lại Mỹ, họ không quên mang theo một thẩu ớt trái dầm. Khi ăn hết, nó còn gọi điện về bảo bà gửi cho nó thêm vài thẩu nữa. Bà kể tiếp, không nói đâu xa, một người con của làng Câu Nhi, nguyên là bộ trưởng Bộ VHTT Trần Hoàn, mỗi lần về thăm quê, bà con tặng gì ông cũng không nhận, chỉ xin một thẩu ớt dầm, đặc sản quê hương mang theo. Đến mặt hàng xuất khẩu Từ công nghệ chế biến ớt dầm của dân làng Câu Nhi, Công ty Xuất nhập khẩu Quảng Trị đã phát triển thành dây chuyền ớt dầm muối xuất khẩu sang thị trường Đài Loan. Ông Nguyễn Văn Thẻo, phó giám đốc công ty, cho biết từ năm 1998 đến nay, mỗi năm công ty xuất sang Đài Loan gần 300 tấn ớt dầm. Trị giá mỗi tấn ớt từ 350 đến 370 USD. Ớt xuất khẩu được dầm muối ở bể lớn. Sau đó vớt ra để khô, bỏ vào bao, cho vào container, đưa xuống tàu. Nhiều khi chưa vào mùa ớt, nhưng phía bạn hàng đã yêu cầu được nhập ớt, công ty phải khất lại.

 

Ông Thẻo khẳng định: Người nông dân trồng được bao nhiêu ớt, công ty chúng tôi sẽ thu mua hết bấy nhiêu.Tuy có nguồn tiêu thụ, nhưng diện tích trồng ớt của Quảng Trị không tăng lên bao nhiêu. Chủ tịch xã Hải Tân Hoàng Văn Bảo giải thích: Trồng ớt rất khó, dể bị sâu bệnh, đặc biệt là bệnh chết rụi. Do vậy, người dân vẫn chưa mặn mà với nghề trồng ớt xuất khẩu. Họ trồng ớt để ăn là chính.Hiện tại, toàn huyện Hải Lăng, có chừng 100 ha ớt, toàn tỉnh Quảng Trị thì diện tích ớt chỉ gầp 5 lần. Đây là một nghịch lý.

 

Trong lúc nhiều mặt hàng nông sản khác như cà phê, tiêu không có thị trường xuất khẩu, giá rớt xuống thảm hại thì người nông dân vẫn tập trung vào làm. Còn cây ớt vẫn có đầu ra thì vẫn chưa được khuyến khích phát triển cho tương xứng với nhu cầu, tiềm năng. Mới đây, Công ty Cổ phần Giờ Nga của Liên Bang Nga (cung cấp hàng nông sản cho toàn bộ Liên Bang Nga ) đã tìm đến Quảng Trị, đặt dây chuyền thu mua, chế biến hàng nông sản.

Theo ông Alexander Bakov giám đốc chi nhánh của Công ty Giờ Nga tại Quảng Trị, tại Nga, công ty của ông đã biết được các mặt hàng nông sản ở Quảng Trị có chất lượng rất tốt. Ông nói, sẽ thu mua hết các mặt hàng nông sản của Quảng Trị và các tỉnh của miền Trung như hồ tiêu, lạc, ớt Đây là một cơ hội tốt cho nông dân Quảng Trị thực hiện giấc mơ đổi đời của mình. Muốn được vậy, trước hết nổ lực làm giàu phải được bắt nguồn từ trong cách nghĩ của mỗi người dân Quảng Trị.

Flash Player để xem Video Clip này.